Cả 304 và 316 đều là inox austenitic, đều gần như không nhiễm từ, nhìn bằng mắt thường không phân biệt được. Nhưng chọn sai giữa hai loại này trong môi trường có clorua thì lưới rỉ điểm chỉ sau vài tháng, trong khi chênh lệch giá chỉ khoảng 30 đến 50%.
Khác nhau ở đâu
- Inox 304: khoảng 18% Crom, 8% Niken, không có Molypden
- Inox 316: 16 đến 18% Crom, 10 đến 14% Niken và 2 đến 3% Molypden
Molypden là toàn bộ câu chuyện. Nó giữ ổn định lớp màng thụ động crom-oxit trước ion clorua, thứ chuyên phá lớp màng này và gây rỗ cục bộ (pitting). Rỗ nguy hiểm hơn rỉ bề mặt vì nó ăn sâu theo điểm, thủng sợi lưới trước khi bề mặt kịp xỉn màu.
Chỉ số PREN, con số nên nhớ
PREN = %Cr + 3,3 × %Mo + 16 × %N. Số càng cao thì khả năng chống rỗ càng tốt.
- Inox 304: PREN khoảng 18 đến 20
- Inox 316: PREN khoảng 24 đến 28
- Duplex 2205: PREN khoảng 35, dùng khi 316 vẫn không đủ
Ngưỡng clorua thực tế
- 304 an toàn khi clorua dưới khoảng 200 ppm ở nhiệt độ phòng
- 316 chịu được tới khoảng 1.000 ppm ở nhiệt độ phòng
- Nước biển khoảng 19.000 ppm, cả hai đều không dùng lâu dài được, phải lên duplex hoặc 904L
Lưu ý quan trọng: nhiệt độ tăng thì ngưỡng chịu clorua tụt rất nhanh. Dung dịch 500 ppm ở 25°C thì 316 chịu tốt, nhưng cũng dung dịch đó ở 60°C đã bắt đầu rỗ.
Khi nào bắt buộc dùng 316
- Chế biến thủy hải sản, nước mắm, muối, rau củ muối chua, clorua cao thường trực
- Lắp ngoài trời trong bán kính 5 km tính từ biển, hơi muối bám và tích tụ trên bề mặt
- Hóa chất gốc Cl: HCl loãng, nước javen, nước xử lý bằng clo
- Dược phẩm, thực phẩm có acid hữu cơ, dây chuyền CIP dùng acid citric hoặc phosphoric
- Khu vực sấy, hấp có hơi nước ngưng tụ liên tục, vùng ẩm đọng lâu là nơi rỗ khởi phát
Khi nào 304 là đủ
- Lưới sàng cát, đá, than, quặng khô trong nhà xưởng
- Lưới chắn, rào bảo vệ máy, lọc dầu và khí khô
- Bếp công nghiệp không tiếp xúc trực tiếp nước muối
- Sấy nông sản khô, ngũ cốc, thức ăn chăn nuôi
Cách phân biệt tại chỗ
Nam châm không phân biệt được vì cả hai đều gần như không hút. Ba cách dùng được trong thực tế:
- Thuốc thử Molypden nhỏ lên bề mặt đã mài sạch, đổi màu tức là có Mo, tức 316
- Máy XRF cầm tay, cho kết quả thành phần trong khoảng 10 giây, chính xác nhất
- Yêu cầu chứng chỉ vật liệu (mill test certificate) của lô hàng, nên làm với mọi đơn số lượng lớn
Thêm một điểm hay bị bỏ qua: nếu lưới phải hàn, nên dùng mác L là 304L hoặc 316L với carbon dưới 0,03% để tránh ăn mòn biên hạt ở vùng ảnh hưởng nhiệt.
Cần đối chiếu mác thép và cỡ mắt lưới đúng ứng dụng, gọi 0909 236 023 để kỹ thuật Băng Tải Lê Nguyễn tư vấn theo môi trường vận hành thực tế.